Beynin Analitik İşlemleri

Beynin Analitik İşlemleri

Beynin Analitik İşlemleri
Beynin Analitik İşlemleri

Şimdiye kadar, düşüncele

rin doğası ve bellekle, öğrenme işlemlerinin mekanizmalarına bazı yaklaşımlar incelendi. Şimdi de beynin, duysal bilgilerin analizi ve soyut kavramlara ulaşma şeklindeki kompleks entellektüel operasyonları yütüme mekanizmalarını incelememiz gerekir. Bu mekanizmalar hakkında hemen hiç birşey bilmiyoruz. Fakat bu doğrultuda yapılan araştırmalar aşağıdaki önemli gerçekleri ortaya koymuştur: İlk olarak beyin, dikkatini informasyonun özgün tipleri üzerine yoğunlaştırır (önümüzdeki bölümde tartışılacağı gibi). Daha sonra, merkezi sinyalden, aynı niteliklerdeki bilgi desteleri ayrılarak beynin çeşitli bölgelerine gönderilir. Üçüncü olarak beyin yeni bilgilerler, belleğindeki eski bilgileri karşılaştırır; dördüncü olarak da stimülasyonun modellerini saptar.

İnformasyonun, niteliklerinin ayrımıyla analizi duysal informasyon sinir sistemine girdiği zaman analizinin ilk aşaması, sinyalin beyinin belirli nitelikleri incelemek üzere özgün adaptasyon gösteren bölümlerine iletilmesidir. Örneğin, el eğer kızgın bir sobaya dokunmuşsa ağrı informasyonu spinoretiküler ve spinotalamik yollarla beyin sapındaki retiküler formasyonla belirli talamus ve hipotalamus çekirdeklerine gönderilir, dokunma ile ilgili bilgi, arka kordon sistemiyle somatik duysal kortekse gönderilerek, elin kızgın sobaya dokunan bölgesi ayrıntılı olarak tanımlanır ve kas ve eklemlerden başlıyan durum duyusu bilgileri, serebellum, retiküler formasyon ve beynin daha üst merkezlerine gönderilerek, elin o an için durumu hakkında bilgi verilir. Böylece informasyonun farklı nitelikleri ayrılarak beynin çeşitli bölümlerine iletilmiş olur. Beynin bütün bu bölümlerindeki analizlere dayanılarak da gelen duysal informasyona uygun motor cevaplar formüle edilir.

Görülüyor ki, beynin farklı merkezleri informasyonun özgün niteliklerine, reiküler formasyonla talamus ve hipotalamusun belirli bölgeleri ağrıya, mezensefalon ve hipotalamusun bazı bölgeleri duyunun duygusal (affektif) yönüne (yani hoşa gitmeyen), somatik duysal korteks, duyunun lokalizasyonuna, öteki alanlar kinestetik aktiviteler, görme, işitme, tat, koku, ve vestibüler informasyonlara reaksiyon gösterirler.

Yeni bilginin anılarla karşılaştırılarak analizi hepimiz biliriz ki, yeni duysal izlenimler derhal anı tipteki daha önceki izlenimlerle karşılaştırılır. Örneğin, bu yoldan bir şahsın kim olduğunu tanırız. Bu karşılaştırmaları nasıl yaptığımız da bir gizdir. Bir teoriye göre, eğer yeni uyarı modeli, bir anı engramına uyuyorsa ikisi arasındaki bazı etkileşmeler şahsa tanıma duyusunu verir.

Modellerin analizi bilginin analizinde beyin, büyük ölçüde uyarı “modeline” dayanır. Örneğin, bir kare, görme alanındaki yerine ya da dönüş açısına bağlı olmadan bir kare olarak algılanır. Aynı şekilde paralel çubuklar veya bir sinek, görme alanının periferinde ya da merkezinde görsünler, paralel çubuklar ya da sinek olarak algılanır. Biz aynı mantığı, somatik duysal alana da genişleebiliriz. Bir şahıs bir kübü, dik, yatay ya da eği durumda olsun daima küp olduğunu algılayabilir. Aynı şekilde, şahıs kübe daha önce hiç ayağı ile dokunmamış olsa bile, ayağı ile dokunduğu zaman küp olduğunu farkeder.

İnformasyonların, modellerin saptanmasını sağlayacak şekilde işlenmesi Beynin  bilgileri, modelleri saptayacak şekilde işleme sokma yeteneğini kanıtlayan vizüel sisteme sokma yeteneğini kanıtlayan vizüel sistemle ilgili bir çok güzel örnek verilebilir. Bölüm 60’da işaret edielceği gibi, retina vizüel informasyonu, hatta daha beyne göndermeden önce büyük ölçüde işler. Örneğin, retinadaki nöronal devreler karanlık ve aydınlık alanlar arasındaki sınırları belirleyecek şekilde organize olmuştur. Yani, vizüel nöronal mekanizmalar, bir sahnedeki kontrast sınırları kuvvetle belirtirken mat alanların üzerinde durmaz. Bu bize kağıt üzerine çizilmiş  birkaç  çizginin nasıl bir insan görüntüsü izlenimi verdiğini açıklıyabilir. Gerçekten, bu çizgiler şahsın asıl resmini temsil etmediği halde, vizüel korteksle, resimdeki konrastların oluşturacağı modelin aynını yaratır.

Görüleceği gibi, vizüel korteks, vizüel sahnenin en çarpıcı karakteristiklerini belirten, fakat önemli olmayan bilgiyi bir kenarına koyan, değiştirilmiş (transforme) bilgiyi kullanmaktadır. O halde vizüel sahnenin modelleri bu “önseçime” uğratılmış bilgiden çıkarılmaktadır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir