HIZLI MOTOR FAALİYETLERİN YERLEŞMESİ

HIZLI MOTOR FAALİYETLERİN YERLEŞMESİ

Bir çok motor aktiviteler o kadar çabuk yürütülür ki, bunların kontrolü için duysal feedback sinyallere yeterli zaman kalmaz. Örneğin, daktilo ile yazı yazmada parmak hareketleri o kadar hızlıdır ki, hareketleri ayrı ayrı kontrol edecek duysal sinyalleri somatik duysal kortekse, hatta doğrudan motor korteks iletmeye zaman kalmaz. Bu hızlı, koordine kas hareketlerinin kontrolü için modellerin, motor sisteminin kendi içinde, primer motor korteks, premotor korteks, bazal gangliyonlar, hatta serebellumda yerleşmiş bulunduğu sanılmaktadır. Gerçekten de bu alanların herhangi birisinin haraplanması, şahsın daktilo ile yazma, konuşma, ya da elle yazı yazma için gerekli, hızlı koordine kas kontraksiyonlarını yapma yeteğeni ortadan kaldırır.

  Hızlı Motor Modellerin Yerleşimi Sırasında Duysal Feedbacklerin Rolü. Yüksek beceri isteyen bir motor aktivite bile, ilk olarak son derecede yavaş-hareketlerin her adımda duysal feedbackle kontrolünü sağlayacak kadar yavaş-yapılır. Aslında en çok beceri isteyen motor aktivitenin hızlı yapılması gerekir. Bu, büyük olasılıkla becerili aktivitenin engramının korteksin motor kontrol alanında, keza duysal sisteminde yerleşmesine kadar tekrarlanmasını gerektirir. Motor engram, beceri isteyen aktivitenin özgün dizisini yürütebilmek için gerkeli kasların aktivitesini ayarlar. Bu nedenle böyle bir engrama, becerili motor fonksiyon modeli denir ve en başta motor alanlarla ilgilidir.

Şahıs bu becerli aktiviteyi birçok kereler tekrarladıktan sonra, artık duysal feedback kontrol olmadan el, kol ya da vücudun öteki bölümleri aynı motor aktivite modelini izler. Duysal kontrol feedback artık mevcut olmadığı halde, duysal sistem hareketin doğru yapılıp yapılmadığını kontrol eder. Bu saptama, daha çok hareket yapılırken değil, geriye dönüktür. Eğer model doğru uygulanmamışsa, duysal sistemden gelen bilgiler, modelin bir dahaki sefere doğru uygulanmasına yardımcı olur.

Böylece, gerçekten yüzlerce koordine hareket modelinin motor sistemde yerleşik bulunduğu, bunların binlerce kompleks motor aktiviteyi yürütmek üzere, gerektiğinde farklı sıralarla işleme sokulduğu sanılmaktadır. Kas kontrolündeki bu teorik yöntemin uygulanmakta olduğunu kanıtlayan ilginç deneylerden biri, gözlerin, bir çember üzerinde hareket eden objeyi tekrar tekrar ”izlemesi” şeklide yapılabilir. Başlangıçta gözler, objeyi ancak çemberde yavaş hareket ettiği zaman izleyebilir ve gözlerin hareketi bu hızda bile aşırı sıçrayıcı karakterdir. Ancak birkaç saniye sonra gözler hareket eden objeyi daha doğru izlemeye başlar ve çember üzerindeki objenin hızı gittikçe arttırılarak, saniyede birçok dönüş yaptırıldığı halde gözler cismi izlemeye devam ederler. Bu yüksek hızda göz hareketinin her aşamada feedback kontrolü tamamen olanaksızdır. Bu sıradaki hareket modeli adım adım duysal feedback kontrole dayanmaz. Bununla birlikte, eğer gözler çember etrafındaki cismi izlemeyecekse, duysal sistem hemen haberdar olur ve hareket modelinde gerekli düzeltmeleri yapar.

“HIZLI MOTOR FAALİYETLERİN YERLEŞMESİ” için 2 yorum

  1. Hocam bu konuda bir bilgim yoktu merak ettiğim konulardan biriydi anlatımınızı tebrik ederim güzel ve başarılı !

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir