Motor Fonksiyonların Kortikal ve Serebellar Kontrolü – 3

İstemli Göz Hareketleri alanı. broca alanının hemen üstü göz hareketlerinin kontrol edildiği yerdir. Bu alanın harabiyeti, şahsın gözlerinin çeşitli cisimlere doğru istemli olarak çevirmesini engeller. Aksiyon, bölüm 60’da açıklanacağı gibi oksipital bölgeden kontrol edilen sinyallere gözler objelere adeta kilitlenirler. Bu frontal alan, aynı zamanda göz kapaklarının göz kırpma gibi hareketlerini de kontrol eder.

Başı çevirme alanı motor assosiyasyon alanının hemen üstünde elektriksel uyarma ile başın döndürüldüğü görülür. Göz hareketleri alanı ile sıkı işbirliği içinde olan bu alanın başında çeşitli,  objelere çevrilmesini sağladığı kabul edilmektedir.

El becerileri alanı frontal alanda, primer motor korteksi el ve parmak hareketleri bölgesinin hemen önünde, beyin cerrahlarının, el becerileri ile ilgili alan adı verdikleri bir bölge bulunur. Bu alan tümör ya da başka lezyonlarla haraplanırsa, el hareketleri koordinasyonunu kaybeder ve amaçtan uzaklaşır; bu duruma motor apraksiya adı verilmektedir.

MOTOR KORTEKSE GİDEN VE MOTOR KORTEKSTEN GELEN YOLLAR

Motor korteksin fonksiyonları başlıca somatik duysal sistemle kontrol edilirse de, daha küçük ölçüde, işitme ve görme gibi öteki duysal sistemlerle de denetlenir. Bu kaynaklardan duysal informasyonlar çıkar çıkmaz, motor koteks, bazal gangliyonlar ve serebellumla işbirliği içinde, informasyonları işleme sokarak, motor faaliyetin uygun akışını sağlar. Bu nedenle bir yanda motor korteks, öte yanda da duysal korteks, bazal gangliyonlar ve serebellum bulunmak üzere birçok çift yönlü yollarla bu yapılar bağlanmıştır. Ayrıca, motor korteksten başlıyan piramidal yollar doğrudan medulla spinalise motor çıkışı sağladığı gibi, birçok kısa yollar da primer olarak beyin sapında sonlanırlar. Aşağıdaki yollardan, bu önemli fonksiyonlar yürütülür.

MOTOR KORTEKSİ UYARAN AFFERENT LİFLER

Motor korteks, bazıları aşağıda sıralanan çeşitli kaynaklardan gelen sinyallerle uyarılır;

1- Korteksin komşu bölgelerinden, özellikle somatik duysal alandan ve frontal alandan gelen subkortikal lifler-aynı zamanda görme ve işitme kortekslerinden gelen subkortikal lifler.

2- Karşı beyin yarım küresinden korpus kallozum yoluyla gelen subkortikal lifler. Bu lifler beynin iki tarafındaki motor kortekslerde birbirine uyan alanları bağlar.

3- Doğrudan talamusun, vventrobazal kompleksinden kaynaklanan somatik duysal lifler. Bunlar başlıca deri dokunma sinyalleriyle, kas ve eklem sinyallerini iletirler.

4- Talamusun, serebellum ve bazal ganglıyonlara traktuslarla bağlı olan, ventrolateral ve ventroanterior çekirdeklerden gelen traktuslar.

5- Talamusun özgün olmayan çekirdeklerinden gelen lifler. Bu lifler büyük olasılıkla beyin kabuğunun öteki bölgelerinin çoğunda olduğu gibi, motor kortekste de genel eksitabilite düzeyini kontrol ederler.

MOTOR KORTEKSTEN KAYNAKLANAN EFFERENT LİFLER

Traktus Piramidalis motor korteksin en önemli çıkışını kortikosğnal taktus da denen piramidal traktus oluşturur. Traktus piramidalis yüzde 60 oranında primer motor korteksten, yüzde 20 premotor korteksten ve yüzde 20 oranında da, sulkus sentralisin arkasındaki somatik duysal alandan kaynaklanır. Korteksten ayrıldıktan sonra, kapsula internanın arka bacağından geçerek medulla oblangatadaki piramisleri oluşturmak üzere aşağı uzanır. Piramidal liflerin çok büyük bir bölümü burada karşı tarafa geçerek traktus kortikospinalis lateralis içinde medulla spinalis gri maddesinin ara bölgesindeki ara nöronlarda sonlanırlar. Az sayıdaki lif ise, bulbusta çaprazlaşmaz omurilikte aynı taraftaki traktus korikospinalis ventralis içinde inerek boyun ya da göğsün üst bölgesinde karşı tarafa geçerler.

Piramidal yollarda en göze çarpan lifler, çapları ortalama 16 mikron olan, kalın miyelinli liflerdir. bunlar, yalnız primer motor kortekste bulunan Betz hücreleri de denen dev pramidal hücrelerden kaynaklanırlar. Bu hücrelerin çapları yaklaşık 60 mikron kadardır. Lifleri sinir impluslarını medulla spinalise, saniyede 70 metre hızla iletirler ki, bu beyinden omuriliğe en hızlı sinyal iletisi demektir. Her bir kortikospinal traktusda Betz hücrelerinden kaynaklanan bu kalın liflerden yaklaşık 34.000 kadar bulunur. Her bir korikospinal traktusta bir milyondan fazla lif bulunduğuna göre, bu kalın liflerin ancak yüzde 3 oranında bulunduğu anlaşılır. Geri kalan yüzde 97 kadar ise yaklaşık 4 mikrondan daha ince liflerden ibarettir.

Motor korteksten başlıyan öteki yollar motor korteksten başlıyan çok sayıdaki direkt lifler ya da piramidal traktustaki liflerin kollateralleri, başlıca beyin tabanındaki ve beyin sapındaki şu bölgelere giderler:

1- Dev Betz hücreleri, aksonlarının kısa kollaterallerini kortekse geriye gönderir. Bu kollaterallerin, Betz hücrelerinin deşarjları sırasında kortekste komşu bölgeleri inhibe ederek, eksitator sinyallerin sınırlarını “keskinleştirdiklerine” inanılmaktadırç

2- Büyük bir lif grubu nukleus kaudatus ve putamene geçer. Buradaki nöronlardan da önceki, bölümde tartışıldığı gibi, beyin sapına yollar uzanır.

3- Oldukça fazla sayıda lif nukleus rubere geçer. Buradan da medulla spinalise traktus rubrospinalis uanır.

4- Oldukça çok sayıda lif de mezensefalonun substansiya retikülarisine gider; buradan kaynaklanan retikülospinal traktus omuriliğe, retiküloserebellar traktus da serebelluma ulaşır.

5- Çok büyük sayıdaki lifler ise pons çekirdeklerinde sinaps yaparak pontoserebellar yolları başlatırlar. Böylece, ne zaman motor korteksten piramidak yollarla sinyaller gönderilirse, eşzaman sinyaller de serebellum hemisferlerine ulaşırlar.

6- Kollateraller aynı zamanda nükleus olivarius inferior da da sonlanırlar. Buradan da olivoserebellar lifler serebellumun birçok omuriliğe motor aktivite yaratıcı sinyaller gönderilise, bazal gangliyonlar, beyin sapı ve serebellum da piramidal yollardan kuvvetli sinyaller alırlar.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir